خانه / پزشکی و سلامت / دانستنی پزشکی / چه عواملی باعث افزایش گرایش به خودکشی می شوند؟

چه عواملی باعث افزایش گرایش به خودکشی می شوند؟

علل و عوامل موثر در گرایش به خودکشی در میان جوانان

خودکشی

یکی از مسائل و نگرانی‌های عمده سازمان بهداشت جهانی، خودکشی می‌باشد. طبق برآوردهای این سازمان سالانه حداقل حدود یک میلیون نفر (در هر۴۰ ثانیه یک نفر) در جهان می‌میرند، این درحالی است که مطالعات مختلف نشان داده اند که بیشترین نرخ رفتارهای خودکشی در میان جوانان بویژه دانشجویان، مشاهده شده است.

تحقیقات انجام‌شده در ایالات ‌متحده ‌آمریکا، نشان می­دهند میزان خودکشی و اقدام به آن در گروه­های سنی که با شرایط ویژه­ای در دانشگاه حضور دارند به طور خاص رایج­تر است .

خودکشی اقدامی آگاهانه در جهت نابودی خود می‌باشد که با اهدافی چون تحت تاثیر قرار دادن دیگران، رهایی از فشار روانی و یا مسئله‌ای بسیار دردناک و رنج ­آور انجام می‌پذیرد. خودکشی طیف گسترده­ای از رفتارها را شامل می‌شود که عبارتند از: آرزوی مرگ (افکارخودکشی) ، برنامه خودکشی (اقدام ­به­ خودکشی) و خودکشی منجر به ­مرگ (خودکشی ­کامل). گرایش به خودکشی نیز، به عنوان یکی از عوامل مهم روانشناختی در زمینه سلامت روان شناخته می شود.

آمارها نشان می دهد که گرایش به خودکشی، در میان جمعیت جوان افزایش یافته‌است. در ایران نیز مطالعات دفتر مرکزی مشاوره دانشجویی وزارت علوم در سال تحصیلی ۸۹-۱۳۸۸ نشان داده­ است که ۵/۱۳ درصد از دانشجویان از مشکلات روانی مختلف رنج می­برند، ۹/۹ درصد از پسران دانشجو و ۳/۷ درصد از دختران دانشجو افکار مرتبط به ‌خودکشی را گزارش کرده­اند، ۷/۴ درصد از دانشجویان اقدام آگاهانه در جهت آسیب به خود داشته‌اند .

عوامل متعددی با خودکشی درارتباطند. روانشناسان معتقدند که ریشه اکثر اختلالات روانی، مشکلات شناختی و باورهای نادرست از خود، دیگران و محیط پیرامونی افراد است.

علت عدم ارضای نیازهایی مانند امنیت و همدلی یکی از دلایل اقدام به خودکشی است. افرادی که با این دلیل دست به خودکشی می زنند، در خانواده‌ای رشد کرده اند که فقدان صمیمیت و عشق و امنیت  در آن موج می‌زند. آنها نمی‌توانند دلبستگی‌های ایمن و رضایت‌بخشی با دیگران برقرار کنند و احساس می کنند نیازشان به ثبات و پایداری، امنیت و توجه، محبت و تعلق‌خاطر برآورده نمی شود.

همچنین خانواده‌هایی که از تربیت یک فرد مستقل جلوگیری می کنند، موجب انفعال و درماندگی فرزندانشان می‌شوند. این مشکل در اثر افراط و تفریط در حمایت از فرد در زمان کودکی بوجود میآید و والدین به اعتماد به نفس فرد خدشه وارد می کنند و عملاً توانایی استقلال را از او می گیرند.

از سوی دیگر تحقیقات نشان داده اند که افزایش نشانه­های افسردگی و نا­امیدی به تنهایی منجر به افزایش افکار خودکشی و مرگ نمی­شوند، بلکه وجود این عوامل همراه با عدم وجود دلیلی برای ­زندگی، منجر به گرایش به خودکشی می شود.

خودکشی

دلایل زندگی را می‌توان به پنج دسته تقسیم کرد:

  • امیدوار بودن نسبت به آینده و باور به اینکه فرد توانایی مقابله با شرایط سخت و حل مسائل و نیز کنترل زندگی خود را دارد.
  • مسئولیت نسبت به خانواده و مسائل مربوط به فرزندان (تعهد نسبت به احساسات و نیازهای افراد خانواده).
  • ترس از خودکشی.
  • ترس از عدم تایید اجتماعی (نگرانی‌های فرد از نگرش دیگران در صورتی که این عمل را انجام دهد).
  • ممنوعیت‌های اخلاقی (باورهای مذهبی ‌که تا چه ‌میزان او را از خودکشی منع می‌کند).

 

در پژوهش ها شد که ممنوعیت‌های‌ اخلاقی در افرادی که دست به خودکشی می زنند، نسبت به افراد عادی کمرنگتر است و مولفه ترس از عدم تایید اجتماعی هم می تواند مانع از اقدام به خودکشی در افراد شود. وجود دلایل زندگی و باورهای مقابله‌ای و مسئولیت نسبت به خانواده با میزان پایین افسردگی ارتباط مستقیم دارد و افرادی که اقدام به‌ خودکشی می‌کنند فاقد مهارت‌های مقابله‌ای سازگار و توانایی حل مسئله هستند.

دوران کودکی تکان‌دهنده، روابط متعدد نسنجیده و خودآسیب‌رسان و اجتناب از روابط بین‌فردی نزدیک از ویژگی‌های افراد مبتلا به افسردگی می‌باشد. در نتیجه محرومیت از حمایت عاطفی اطرافیان در دوران کودکی باعث ایجاد دلبستگی های آسیب رسان می شود. یعنی علی‌رغم اینکه این افراد میل به نزدیک شدن به دیگران دارند، از سوی دیگر به شدت نسبت به دیگران احساس طرد و رها‌شدگی می‌کنند. بنابراین خودپنداره ‌منفی از خود و تصویر مثبتی از دیگران دارند که این احساس بی‌ارزشی و رهاشدگی، سبب کاهش عزت‌نفس فرد، احساس تنهایی، افسردگی و ناامیدی می‌شود و در شرایط استرس‌زا باعث بروز افکار و رفتارهای خودکشی می‌شود.

همچنین افرادی که نمی‌توانند خود را از والدینشان مستقل نمایند و یک خود مستقلانه تشکیل دهند و به دلیل افراط و تفریط والدین در حمایت و مراقبت از کودک، احساس وابستگی، بی‌کفایتی، آسیب‌پذیری در مواقع شکست یا بیماری می کنند در این گروه قرار می گیرند. همه این عوامل اعتماد به‌ نفس آنها را کاهش داده و سبب افزایش خود سرزنشگری و احساس بی‌ارزشی می‌شود.

اگر سبک مقابله‌ای که افراد در رویارویی با تجارب منفی زندگی و شرایط تنش‌زا به کار می‌برند موثر نباشد، احساس یاس و نومیدی، انزوا و تنهایی و درماندگی ناشی از آن، زمینه را برای رشد افکار منفی، افسردگی و ناامیدی بیشتر فراهم می‌کند. این عوامل از مؤلفه‌های اصلی پیش‌بینی کننده افکار و اقدام به خودکشی در جوانان می‌باشد.

خودکشی
خودکشی

همچنین یافته‌های پژوهشی نشان داده است که بین دلایل زندگی و گرایش به خودکشی رابطۀ عکس وجود دارد. در واقع دلایل زندگی شامل سبک‌های مقابله‌ای سازگار، توانایی حل مساله، تنظیم هدف، اعتماد به ‌نفس، حمایت اجتماعی، معنویت و امید هستند که به طور بالقوه افکار و رفتارهای خودکشی را کاهش می دهند. این عامل محافظتی مثبت نه تنها با افکار خودکشی رابطه معکوس دارد بلکه باعث کاهش سطوح افسردگی نیز می شود.

وقتی که افراد در هنگام مواجهه با شرایط سخت زندگی، افسردگی، ناامیدی و درد شخصی را با تمام وجود تجربه می‌کنند، در پردازش اطلاعات، شیوه تفکر، احساسات و رفتار فرد دچار مشکل می شوند و بدین گونه به حالات غمگینی مثل افسردگی و اضطراب دچار می شوند. در این موقعیت اگر ‌نتوانند توجیه مناسبی برای نگرانی‌های خود پیدا کنند، خودکشی را به عنوان تنها راه‌حل ممکن انتخاب خواهند کرد.

اما اگر این افراد دلایل ‌زندگی بیشتری داشته باشند، حتی در شرایطی که احساس درماندگی می‌کنند آستانه تحمل شان بالا رفته و با تغییر نگرش نسبت به زندگی و کاهش یاس و ناامیدی این باور در آنها به‌ وجود می‌آید که می‌توان برای رنج‌ها و سختی‌های زندگی توجیهی پیدا کرد. احساس معنا و توجیه پذیری، انگیزه درونی و امیدی را در فرد ایجاد می‌کند که زندگی هرچه سخت باشد باز هم می تواند به شرایط لذت بخش و آینده ‌بهتر امیدوار بود.

برخی دلایل زندگی از جمله نگرانی‌های مرتبط با کودک، ممنوعیات اخلاقی و ترس از خودکشی باعث کاهش گرایش به خودکشی در جوانان میشوند. در واقع زمانی ‌که حس قوی مسئولیت‌پذیری در قبال مراقبت از فرزندان و خانواده وجود دارد و یک دلبستگی عمیق بین والدین و کودکان شکل می‌گیرد، به احتمال زیاد والدین به زندگی خود پایان نمی‌دهند و این دلبستگی یک تعهد قانع‌کننده برای ادامه زندگی است.

همچنین اعتقادات مذهبی از عوامل مهم و ارزشمند در مقابله با شرایط استرس‌زا و کاهش هیجانات منفی می‌باشد که به عنوان عاملی بازدارنده فرد در برابرخودکشی عمل می کند. ترس از خودکشی نیز از عوامل دلایل زندگی می‌باشد که اقدام به خودکشی را کاهش می دهد.

با توجه به موارد ذکر شده مراکز مشاوره در دانشگاه ها می توانند با ارائه برنامه ها و کارگاه های آموزشی، نقش پر رنگ دلایل زندگی را برای دانشجویان شرح دهند. همچنین به منظور کاهش خودکشی در جوانان و دانشجویان دانشگاه­ها، برگزاری جلسات درمانی جهت آگاهی دانشجویان و همچنین کاهش عوامل ایجاد کننده تصمیم به خودکشی در جوانان به مراکز مشاوره توصیه شود.

بیشتر بدانید:

چرا خودکشی اخرین راه باقی مانده می شود؟

خودکشی را جدی بگیرید

خودکشی وسط جلسه کنکور دانشگاه!+فیلم

 

 

 

درباره farshad

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.